Τομές στο Δημόσιο και μαχαίρι στα προνόμια των golden boys εξήγειλε ο πρωθυπουργός

Τετραετές πλάνο για τη μείωση του ελλείμματος και την τιθάσευση του χρέους, αλλά και, ευρύτερα, για τη ριζική ανασυγκρότηση της χώρας εξήγγειλε ο πρωθυπουργός κηρύσσοντας την έναρξη του εθνικού κοινωνικού διαλόγου, ο οποίος θα έχει ορίζοντα τριών μηνών.

Στις άμεσες αλλαγές περιλαμβάνονται ευρύτατες περικοπές στις δαπάνες του Δημοσίου και φορολογικό μαχαίρι στα bonus των τραπεζικών στελεχών. Ο Γιώργος Παπανδρέου ξεκαθάρισε ότι τα ασθενέστερα στρώματα και η μεσαία τάξη θα προστατευθούν.

Ο κ. Παπανδρέου από το Ζάππειο Μέγαρο ζήτησε εθνική προσπάθεια, από όλους, για την ανασυγκρότηση της Ελλάδας και πρόσθεσε ότι μέσα σε τρεις μήνες η κυβέρνηση προτίθεται να λάβει αποφάσεις που δεν ελήφθησαν για δεκαετίες ολόκληρες.

Ο πρωθυπουργός έδωσε χρονοδιάγραμμα στον εθνικό διάλογο, τονίζοντας ότι τέλος Φεβρουαρίου ξεκινά η εφαρμογή των αποφάσεων που θα προκύψουν.

«Είμαστε αποφασισμένοι να μην κάνουμε ούτε βήμα πίσω. Έχουμε τις δυνάμεις και θα το αποδείξουμε» υπογράμμισε.

Ο πρωθυπουργός έκανε λόγο για κίνδυνο να βουλιάξει η χώρα από το χρέος. «Το διακύβευμα είναι ξεκάθαρο, αφορά κυριαρχικά μας δικαιώματα» είπε, σημειώνοντας ότι είναι περισσότερο επίκαιρο από ποτέ το σύνθημα του ΠΑΣΟΚ «αλλάζουμε ή βουλιάζουμε».

Ο κ. Παπανδρέου δήλωσε αποφασισμένος να προχωρήσει σε τομές και όχι ημίμετρα και κάλεσε τους πολίτες «να αποδείξουμε ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε» και μάλιστα αλλάζοντας την Ελλάδα.

Δεν μιλάμε για μερεμέτια, αλλά για δίκαιες ανατροπές παντού, είπε, προσθέτοντας ότι «πολλές επιλογές μας θα είναι επώδυνες» και ότι «όλοι πρέπει να ξεβολευτούμε», τόνισε όμως ότι παράλληλα «θα στηρίξουμε τους χαμηλόμισθους και τη τα μεσαία τάξη».

Περιέγραψε δε ένα κράτος με αρχές όπως η διαφάνεια, η αξιοκρατία, η διαβούλευση, η κοινωνική λογοδοσία, η ποιότητα, η δημοκρατικότητα, η αλληλεγγύη και η προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Ο πρωθυπουργός επιτέθηκε στην προηγούμενη κυβέρνηση, χαρακτήρισε εγκληματική τη διαχείρισή της και την κατηγόρησε ότι φυγομάχησε αντί να προχωρήσει σε αλλαγές που χρειαζόταν η χώρα.

Χαρακτήρισε εχθρό την πελατειακή συγκρότηση του κράτους τόνισε ότι το μεγαλύτερο έλλειμμα της Ελλάδας αυτή τη στιγμή είναι το έλλειμμα αξιοπιστίας και σημείωσε ότι τερματίζονται οι συμβάσεις έργου καθώς και ότι δεν θα υπάρξουν άλλα «Βατοπαίδια».

«Ανοίγουμε τα θέματα, τηρούμε τις δεσμεύσεις μας, κάνουμε πράξη τις αλλαγές που έχει ανάγκη η χώρα», τόνισε.

Οι αλλαγές
Έλλειμμα και χρέος

Ο κ. Παπανδρέου περιέγραψε ένα «οδικό χάρτη» για τη σταδιακή μείωση του ελλείμματος κάτω από το 3% στο τέλος της τετραετίας.

Για το 2010 η μείωση του ελλείμματος θα είναι 4%, δηλαδή κάτω από τον αρχικό στόχο του 9,1%, και από εκεί και πέρα στόχος είναι η μείωση κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες το χρόνο με μόνιμα διαρθρωτικά μέτρα, ώστε το δημοσιονομικό έλλειμμα να πέσει κάτω από το 3% στο τέλος της τετραετίας.

Η αποκλιμάκωση του χρέους θα αρχίσει από το 2012. Προς αυτή την κατεύθυνση εξήγγειλε νέο κύκλο μετοχοποιήσεων, δημιουργία εταιρίας συμμετοχών του δημοσίου, πρόγραμμα αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας, ενιαία και επαγγελματική διαχείριση της περιουσίας των ασφαλιστικών ταμείων και τιτλοποίηση εσόδων από το ΦΜΑΠ.

Τόσο η αποκλιμάκωση του ελλείμματος όσο και αυτή του χρέους θα αποτυπώνονται στο τετραετές πρόγραμμα σταθερότητας και ανάπτυξης που θα υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον Ιανουάριο.

Ο προϋπολογισμός θα παρακολουθείται στη Βουλή από ειδικό σώμα ελεγκτών. Από τον Ιανουάριο θα υπάρχουν τριετείς προϋπολογισμοί από κάθε υπουργείο και θεσπίζονται ισολογισμοί με ορκωτό λογιστή σε όλους τους δημόσιους οργανισμούς.

Για τον περιορισμό του ελλείμματος προωθείται η μείωση των λειτουργικών δαπανών του δημοσίου κατά 10%, ο περιορισμός της σπατάλης και η ενίσχυση του μηχανισμού εισπράξεων των εισφορών στα ασφαλιστικά ταμεία καθώς ο περιορισμός κατά 1/3 των συμβάσεων εργασίας.

Μισθοί, προσλήψεις

Για τους δημοσίους υπαλλήλους, το 2010 παγώνουν οι προσλήψεις και από εκεί και έπειτα θα ισχύσει ο κανόνας μία πρόσληψη για κάθε πέντε αποχωρήσεις, εκτός από τους τομείς της Υγείας, της Παιδείας και της ασφάλειας.

Ως προς την εισοδηματική πολιτική, το 2010 οι αυξήσεις στο Δημόσιο θα καλύπτουν τον πληθωρισμό για μισθούς έως 2.000 ευρώ. Πάνω από τα 2.000 ευρώ θα δοθεί μόνο η ωρίμανση. Παράλληλα προωθείται η μείωση κατά 10% των δαπανών για επιδόματα.

Από τα μέσα του 2010 εξάλλου θεσπίζεται η ενιαία αρχή πληρωμών για όλους τους δημοσίους υπαλλήλους, ενώ ο προϋπολογισμός θα παρακολουθείται στη Βουλή από ειδικό σώμα ελεγκτών.

Περικοπές δαπανών

Για τον περιορισμό των δαπανών πρόκειται να κλείσουν το 1/3 των γραφείων του ΕΟΤ στο εξωτερικό, καθώς και τα γραφεία Τύπου στο εξωτερικό τα οποία θα ενσωματωθούν στις πρεσβείες.

Παράλληλα, θα μειωθούν οι αμοιβές των μελών των διοικητικών συμβουλίων των ΔΕΚΟ όπως και ο αριθμός των μελών των ΔΣ στις ΔΕΚΟ και των διευθυντικών στελεχών.

Θεσπίζεται επίσης η ηλεκτρονική συνταγογράφηση στα ταμεία, επαναφέρεται η λίστα φαρμάκων και μπαίνουν ορκωτοί λογιστές στα ασφαλιστικά ταμεία.

Στοπ στα golden boys

Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι οι ελεγχόμενες από το δημόσιο τράπεζες δεν θα διανείμουν μπόνους στα υψηλόβαθμα στελέχη τους ακόμη κι όταν επιστρέψουν τα χρήματα που έχουν δανειστεί από το δημόσιο. Για τις ιδιωτικές τράπεζες τα μπόνους που θα διανεμηθούν στα ανώτατα στελέχη θα φορολογηθούν με συντελεστή 90%.

Ως προς το φορολογικό σύστημα καθιερώνεται ενιαία προοδευτική τιμαριθμοποιημένη φορολογική κλίμακα για όλα τα εισοδήματα. Θα υπάρξει προοδευτική φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας, ενώ επαναφέρονται οι φόροι κληρονομιάς και γονικών παροχών με υψηλότερα όμως αφορολόγητα όρια.

Φορολογικό σύστημα

Καταργούνται οι χαριστικές φοροαπαλλαγές, φορολογούνται τα διανεμόμενα κέρδη από τις επιχειρήσεις και θεσπίζεται ο λογιστικός προσδιορισμός όλων των εισοδημάτων.

Η κυβέρνηση προχωρά επίσης στην εφαρμογή φόρου υπεραξίας στις βραχυπρόθεσμες χρηματιστηριακές συναλλαγές, αλλά στον υπολογισμό του φόρου θα συμψηφίζονται οι ζημιές από τις πωλήσεις των μετοχών.

Επίσης, οι τράπεζες θα είναι υποχρεωμένες να διατηρούν επαγγελματικούς λογαριασμούς που θα διασυνδέονται με τις φορολογικές αρχές.

Εκτός από αυτά, είπε ο κ. Παπανδρέου, θα υπάρξουν μέτρα και για το «πόθεν έσχες» και την έκπτωση των δαπανών από τους φορολογούμενους με αποδείξεις.

Προανήγγελλε έλεγχο των πόθεν έσχες των εφοριακών και παύση εκείνων που η διαβίωσή τους δεν δικαιολογείται από τα εισοδήματά τους.

Οικονομικό έγκλημα

Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε επίσης ότι λαμβάνονται άμεσα, αποφασιστικά μέτρα καταπολέμησης του οικονομικού εγκλήματος και των μεγάλων υποθέσεων αδιαφάνειας, φοροδιαφυγής και λαθρεμπορίας. Το συντονισμό θα αναλάβει το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη που θα συνεργάζεται με τα κατά περίπτωση αρμόδια υπουργεία. Οι ειδικοί στόχοι για το 2010 είναι:

• Καταπολέμηση της μάστιγας της λαθρεμπορίας καυσίμων που υπολογίζεται ότι κοστίζει περίπου 5 δισ. ευρώ στο Δημόσιο κάθε χρόνο.
• Καταπολέμηση της σπατάλης και της ανομίας στα νοσοκομεία.
• Καταπολέμηση του μεγάλου οργανωμένου οικονομικού εγκλήματος που σχετίζεται με κάθε μορφής λαθρεμπορίας.
• Καταπολέμηση της διαφθοράς στο Δημόσιο με αποφασιστικά μέσα και την αξιοποίηση όλων των σύγχρονων μεθοδολογιών και τεχνολογιών.

«Θα αποδείξουμε στην πράξη πως λεφτά υπάρχουν. Υπάρχουν σε πολλές μεριές. Υπάρχουν πολλά λεφτά στα κυκλώματα του εγκλήματος, στα χέρια όσων ζουν παρασιτικά εις βάρος του κράτους, εις βάρος των ευσυνείδητων φορολογουμένων, των εντίμων πολιτών», τόνισε ο πρωθυπουργός.

Αλλες ρυθμίσεις

Πριν από το τέλος του έτους κατατίθεται το σχέδιο νόμου για τη ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων, αυξάνεται ο προϋπολογισμός του ΤΕΜΠΜΕ και εξοφλούνται σταδιακά οι εκκρεμότητες του Ελληνικού Δημοσίου προς επιχειρήσεις από τον Αναπτυξιακό Νόμο.

Στο πρώτο τρίμηνο του 2010 το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων αυξάνεται ώστε να ξεπεράσει τα 10 δισ. ευρώ ή 4,2% του ΑΕΠ. Επίσης, αλλάζει ο αναπτυξιακός νόμος ώστε να στηρίζει την δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης, την καινοτομία, την εξαγωγική δραστηριότητα και την πράσινη επιχειρηματικότητα.

Παράλληλα, απλοποιούνται και αποκεντρώνονται ριζικά όλες τις διαδικασίες υλοποίησης του ΕΣΠΑ και ξεκινάει ο στρατηγικός αναπροσανατολισμός του ΕΣΠΑ σε δράσεις πράσινης ανάπτυξης, ανθρώπινου δυναμικού και κοινωνικής συνοχής.

Το πρώτο δίμηνο του 2010 αίρονται τα αντικίνητρα και οι τις γραφειοκρατικές διαδικασίες για την πραγματοποίηση επενδύσεων και για την ίδρυση επιχειρήσεων, ώστε να μειωθεί δραστικά σε λιγότερες από 15 μέρες ο χρόνος ίδρυσης μιας επιχείρησης.

Επίσης δημιουργείται υπηρεσία μίας στάσης (one stop shop), με την αξιοποίηση των υποδομών που ήδη έχουν αναπτυχθεί από τα Επιμελητήρια της χώρας.

Μεγάλη τομή για τον βιώσιμο αναπτυξιακό προσανατολισμό της οικονομίας, είπε, αποτελεί η δημιουργία Ταμείου Αναχρηματοδότησης της Οικονομίας, μέσα στο α’ τρίμηνο του 2010.

Εντός του πρώτου τριμήνου θα ανοίξει και ο διάλογος για τα κλειστά επαγγέλματα.

Για το καυτό ζήτημα του Ασφαλιστικού, ο χρονικός ορίζοντας είναι το πρώτο εξάμηνο του 2010. Έως τότε, το υπουργείο Εργασίας θα έχει καταλήξει σε νομοθετικές ρυθμίσεις.

Θα ακολουθήσει αλλαγή του εκλογικού νόμου για να περιοριστούν οι εκλογικές δαπάνες και το μαύρο χρήμα. Ο νέος εκλογικός νόμος θα εφαρμοστεί για πρώτη φορά στις επόμενες δημοτικές και περιφερειακές εκλογές.

Μετανάστες, αδήλωτη εργασία

Ειδική αναφορά έκανε ο πρωθυπουργός στο ζήτημα των μεταναστών και επισήμανε ότι οι εργασιακοί και ασφαλιστικοί νόμοι αφορούν και τους αλλοδαπούς που εργάζονται στην Ελλάδα χωρίς νόμιμη διαμονή.

Στο πλαίσιο αυτό το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας οφείλει να εξετάζει καταγγελίες ακόμη και αν αυτές προέρχονται από μη νόμιμους αλλοδαπούς, είπε ο κ. Παπανδρέου, προσθέτοντας ότι ο μετανάστης δεν μπορεί να τιμωρείται με απώλεια της άδειάς του όταν ο εργοδότης δεν καταβάλλει τις προβλεπόμενες εισφορές.

in.gr

Τετραετές σχέδιο για έξοδο από την κρίση

«Οδικό χάρτη» για τη σταδιακή μείωση του ελλείμματος κάτω από το 3% στο τέλος της τετραετίας παρουσίασε ο πρωθυπουργός στην έναρξη του εθνικού διαλόγου με τους κοινωνικούς εταίρους. Ο κ. Παπανδρέου εξήγγειλε σειρά ανατροπών σε όλους τους τομείς της κυβερνητικής δραστηριότητας και δεσμεύτηκε ότι το έλλειμμα θα μειωθεί κατά 4% ήδη από τον πρώτο χρόνο.

Όπως εξήγησε, θα εξοικονομηθούν πόροι 8 δισ. κατά το ήμισυ από αύξηση των εσόδων και άλλα 4 δισ. από την περιστολή των δαπανών, ενώ στόχος της κυβέρνησης είναι να μειώνεται το έλλειμμα κατά 2% του ΑΕΠ για κάθε χρόνο μέχρι το 2013. Τους στόχους αυτούς θα προβλέπει και το τετραετές πρόγραμμα σταθερότητας που θα υποβάλλει η Ελλάδα στην Κομισιόν τον Ιανουάριο του 2010.

Περιστολή Δαπανών

Στο πεδίο του περιορισμού της κρατικής σπατάλης, ο Γ. Παπανδρέου εξήγγειλε:
-Μείωση δαπανών 10% σε όλα τα υπουργεία
-Μείωση κατά 10% της σπατάλης στα Ασφαλιστικά Ταμεία
-Αναστολή προσλήψεων για τον επόμενο χρόνο, εξαιρουμένων των τομέων Υγείας, Παιδείας και Σωμάτων Ασφαλείας
-Μία πρόσληψη για κάθε πέντε αποχωρήσεις υπαλλήλων από το Δημόσιο
-Πάγωμα των μισθών πάνω από 2.000 ευρώ στο Δημόσιο (δεν διευκρίνισε αν αναφερόταν σε μικτές ή καθαρές αποδοχές)
-Κλείσιμο του 1/3 των γραφείων του ΕΟΤ στο εξωτερικό
-Κλείσιμο όλων των γραφείων τύπου στο εξωτερικό και ενσωμάτωσή τους στις πρεσβείες
-Μείωση κατά 50% των αμοιβών των μελών ΔΣ των φορέων του Δημοσίου, πλαφόν στις αμοιβές τους και κατάργηση των μπόνους που λαμβάνουν
-Υποχρεωτική δημοσίευση ισολογισμών όλων των νομικών προσώπων του κράτους και υπογραφή τους από ορκωτούς λογιστές
-Φορολόγηση κατά 90% των μπόνους που χορηγούν οι τράπεζες στα στελέχη τους
-Διπλογραφικό σύστημα στα νοσοκομεία για το έλεγχο των προμηθειών
-Ηλεκτρονική συνταγογράφηση στα ταμεία και επαναφορά της λίστας φαρμάκων
-Ορκωτοί λογιστές για έλεγχο στα Ταμεία
-Μηνιαίος απολογισμός ανά υπουργείο, που θα δημοσιεύεται στο Διαδίκτυο
-Ενιαία αρχή πληρωμής των μισθών στο Δημόσιο
-Ίδρυση στη Βουλή σώματος ελεγκτών που θα παρακολουθεί την εκτέλεση του προϋπολογισμού

Αύξηση εσόδων

Στο πεδίο της αύξησης των δημοσίων εσόδων:
-Καθιέρωση ενιαίας, προοδευτικής, τιμαριθμοποιημένης φορολογικής κλίμακας
-Κατάργηση της αυτοτελούς φορολόγησης των επιδομάτων
-Κλιμακωτή φορολόγηση της μεγάλης ακίνητης περιουσίας
-Φορολόγηση των διανεμόμενων κερδών
-Φορολόγηση των βραχυπρόθεσμων χρηματιστηριακών συναλλαγών
-Λογιστικός προσδιορισμός των εισοδημάτων
-Διατήρηση επαγγελματικού λογαριασμού στις τράπεζες, διασυνδεμένου με τις ΔΟΥ
-Αυστηρή εφαρμογή πόθεν έσχες σε όλους τους εφοριακούς, που θα απολύονται αν τα περιουσιακά τους στοιχεία δεν δικαιολογούνται από τα εισοδήματα που δηλώνουν
-Αποκρατικοποιήσεις και κεφαλαιοποιήσεις των μετοχικών πακέτων του Δημοσίου
-Αξιοποίησης της κρατικής ακίνητης περιουσίας
-Επαγγελματική διαχείριση της περιουσίας των Ταμείων

«Στόχος η Ελλάδα των αξιών»

Ο πρωθυπουργός έκανε λόγο για κίνδυνο να βουλιάξει η χώρα από το χρέος. «Το διακύβευμα είναι ξεκάθαρο, αφορά κυριαρχικά μας δικαιώματα» είπε, σημειώνοντας ότι είναι περισσότερο επίκαιρο από ποτέ το σύνθημα του ΠΑΣΟΚ «αλλάζουμε ή βουλιάζουμε». Ο κ. Παπανδρέου δήλωσε αποφασισμένος να προχωρήσει σε τομές και όχι ημίμετρα και κάλεσε τους πολίτες «να αποδείξουμε ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε» και μάλιστα αλλάζοντας την Ελλάδα. «Δεν μιλάμε για μερεμέτια, αλλά για δίκαιες ανατροπές παντού, είπε, προσθέτοντας ότι «πολλές επιλογές μας θα είναι επώδυνες» και ότι «όλοι πρέπει να ξεβολευτούμε», τόνισε όμως ότι παράλληλα «θα στηρίξουμε τους χαμηλόμισθους και τη τα μεσαία τάξη».

Επεσήμανε δε ότι η προσπάθεια εξόδου από το δημοσιονομικό αδιέξοδο θα συνδυαστεί με σείρα διαρθρωτικών αλλαγών στη διοίκηση, το κοινωνικό κράτος και την πολιτική ζωή.

Ανάπτυξη

Έθεσε επίσης ως πρώτη προτεραιότητα την οικονομική ανάπτυξη και την αλλαγή του παραγωγικού προτύπου της χώρας. Στην κατεύθυνση αυτή εξήγγειλε:
-Πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων ύψους 10 δισ. ευρώ
-Στρατηγικό αναπροσανατολισμό του ΕΣΠΑ (26 δισ.) στην πράσινη οικονομία
-Υπηρεσίες μίας στάσης για την ίδρυση και λειτουργία επιχειρήσεων

Κοινωνικό κράτος

«Ήρθαμε να στήσουμε και όχι να γκρεμίσουμε το κοινωνικό κράτος», είπε ο Γ. Παπανδρέου και δεσμεύτηκε ότι εντός του πρώτου εξαμήνου θα έχουν νομοθετηθεί οι αλλαγές στο Ασφαλιστικό. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ανασφάλιστη εργασία των μεταναστών, τονίζοντας ότι οι εργασιακοί νόμοι αφορούν και τους αλλοδαπούς, ανεξαρτήτως αν βρίσκονται νόμιμα στη χώρα.

«Πρόκειται για επώδυνα, αλλά αναγκαία και δίκαια μέτρα», τόνισε και εξήγησε ότι συνειδητά η κυβέρνηση του επιλέγει το διάλογο, επιλέγει να στηριχθεί στην κοινωνία και όχι στην ευρεία κοινοβουλευτική της πλειοψηφία.

ΤΑ ΝΕΑ, 14/12/2009

Εκδοση ελληνικών ομολόγων και σε δολάρια ΗΠΑ το 2010

Στα 55 δισεκατομμύρια ευρώ υπολογίζεται το δανειακό πρόγραμμα του νέου έτους

Του Σωτήρη Νίκα

«Στροφή» και στις αγορές της Αμερικής και της Απω Ανατολής θα επιχειρήσει να κάνει το οικονομικό επιτελείο το 2010 για να εξασφαλίσει την απρόσκοπτη εκτέλεση του νέου και υπέρογκου δανειακού προγράμματος.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το υπουργείο Οικονομικών έχει φέρει στην τελική τους φάση όλες τις απαραίτητες διαδικασίες, ούτως ώστε να μπορεί από τις αρχές Ιανουαρίου -ανάλογα και με τις συνθήκες στην αγορά- να έχει τη δυνατότητα να εκδώσει ομόλογα σε δολάρια, προσελκύοντας περισσότερους επενδυτές. Αυτή τη στιγμή, το χρέος του Δημοσίου στο νόμισμα του ευρώ αντιπροσωπεύει το 99,6% του συνολικού χρέους και μόλις το 0,4% (δηλαδή 1,4 δισ. ευρώ από τα 297,9 δισ. ευρώ που ανέρχεται το χρέος) αφορά σε νομίσματα εκτός της Ζώνης του Ευρώ.

Εναλλακτική λύση

Ο υπουργός Οικονομικών κ. Γ. Παπακωνσταντίνου έχει κατ’ επανάληψιν δηλώσει το τελευταίο διάστημα ότι πρόθεση της κυβέρνησης είναι να διευρύνει το «πελατολόγιό» της. Ετσι, το υπουργείο σε συνεργασία με τον Οργανισμό Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) έχουν προχωρήσει τις απαραίτητες νομοπαρασκευαστικές διαδικασίες για να έχουν στο «συρτάρι» μία εναλλακτική λύση δανεισμού.

Πάντως, αμέσως μετά την έκδοση των ομολόγων σε δολάρια, θα μετατρέπονται σε ευρώ (μέσω συμβάσεων swap) για να αποφευχθούν οι συναλλαγματικοί κίνδυνοι. Βέβαια, η κίνηση αυτή θα έχει κάποιο επιπλέον κόστος, γι’ αυτό και τέτοιες κινήσεις θα γίνουν πολύ προσεκτικά και σε περιόδους που θα ελαχιστοποιείται το κόστος.

Αξίζει να σημειωθεί ότι δέκα χρόνια πριν (1999) το 34,1% του δανεισμού ήταν σε δολάρια. Το ποσοστό αυτό, ένα χρόνο μετά, μειώθηκε απότομα στο 4,85%, αφού η Ελλάδα είχε αρχίσει να αντιμετωπίζεται ισότιμα από την υπόλοιπη Ευρώπη, εν όψει της ένταξής της στη Ζώνη του Ευρώ.

Το δανειακό πρόγραμμα του 2010 μπορεί να είναι μικρότερο από το φετινό, που έφτασε στα 64 δισ. ευρώ, ωστόσο δεν παύει να είναι το δεύτερο μεγαλύτερο που θα εκτελέσει η Ελλάδα, καθώς υπολογίζεται ότι θα διαμορφωθεί περίπου στα 55 δισ. ευρώ. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την κακή δημοσιονομική κατάσταση της χώρας και με το άκρως αρνητικό κλίμα που έχει διαμορφωθεί διεθνώς για την ελληνική αγορά ομολόγων μετά την υποβάθμιση της χώρας από την Fitch, ανάγκασαν το οικονομικό επιτελείο να δημιουργήσει δικλίδα ασφαλείας για την εξυπηρέτηση των υποχρεώσεων του κράτους μέσω της έκδοσης ομολόγων σε Ηνωμένες Πολιτείες και Απω Ανατολή.

Μέσα στην εβδομάδα, ο διεθνής πιστοληπτικός οίκος Fitch τοποθέτησε την Ελλάδα στη «δεύτερη κατηγορία» μεταξύ των χωρών που δανείζονται. Το γεγονός αυτό δημιούργησε έντονες ανησυχίες στις αγορές για το πόσο κοντά είναι η πιθανότητα να μη δέχεται η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) τα ελληνικά ομόλογα ως ενέχυρο. Σύμφωνα με τα όσα ισχύουν σήμερα, η ΕΚΤ δέχεται ως ενέχυρο τα κρατικά ομόλογα που αξιολογούνται μέχρι και «ΒΒΒ-». Ομως, η απόφαση ελήφθη φέτος, στο πλαίσιο της στήριξης της οικονομίας λόγω της κρίσης και η ΕΚΤ σχεδιάζει να επαναφέρει το όριο στο «ΑΑΑ-», όπως ήταν πριν ξεσπάσει η χρηματοπιστωτική κρίση.

Μάλιστα, η ΕΚΤ προειδοποίησε την Ελλάδα ότι έχει περίπου ένα χρόνο να προωθήσει μέτρα που θα πείσουν τις αγορές ότι μπορεί να εξυγιάνει τα δημόσια οικονομικά της χώρας.

Ρευστότητα

Παράλληλα, ένας ακόμη λόγος που οδήγησε στη λήψη της απόφασης για εκδόσεις και σε άλλα νομίσματα πλην του ευρώ είναι και η ανακοίνωση της ΕΚΤ ότι ταυτόχρονα με την ανάκαμψη της ευρωπαϊκή οικονομίας θα προχωρήσει από το 2010 και στη σταδιακή απόσυρση της άφθονης και φθηνής ρευστότητας που παρείχε φέτος στα πιστωτικά ιδρύματα.

Το 2009, οι ελληνικές τράπεζες εκμεταλλεύθηκαν στο έπακρον την παροχή ρευστότητας από την ΕΚΤ, καθώς αγόραζαν ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου (περίπου 30 δισ. ευρώ) απολαμβάνοντας επιτόκιο της τάξης του 5% ή του 6% και έδιναν ως ενέχυρο στην ΕΚΤ για να δανειστούν από αυτήν με επιτόκιο 1% (περίπου 42 δισ. ευρώ). Ετσι, αποκόμιζαν σημαντικά κέρδη, αλλά ταυτόχρονα τροφοδοτούσαν και το κράτος με τα απαραίτητα κεφάλαια για να καλυφθούν οι «τρύπες» του προϋπολογισμού.

Πάντως, χθες, μετά τις καθησυχαστικές δηλώσεις του πρωθυπουργού κ. Γ. Παπανδρέου ότι η χώρα δεν θα χρεοκοπήσει και εν αναμονή των μέτρων που θα ανακοινώσει ο ίδιος την ερχόμενη Δευτέρα, οι αγορές έδειξαν να δίνουν διήμερη διορία στην κυβέρνηση. Η διαφορά απόδοσης (spread) του ελληνικού 10ετούς ομολόγου έναντι του αντίστοιχου γερμανικού υποχώρησε έως και τις 206 μονάδες βάσης από 241 μονάδες που ήταν την Πέμπτη. Επίσης, το spread των επιτοκίων Credit Default Swap (CDS) -ασφαλίστρων κινδύνου έναντι αθέτησης πληρωμών- του ελληνικού 5ετούς ομολόγου μειώθηκε στις 212 μονάδες, από 231 μονάδες προχθές.

Κλιμάκιο της Moody’s στην Αθήνα

Την ώρα που ο πρωθυπουργός κ. Γ. Παπανδρέου θα ανακοινώνει την Δευτέρα το περίγραμμα του Προγράμματος Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΠΣΑ) αναφερόμενος στα μέτρα και τις δεσμεύσεις της κυβέρνησης, κλιμάκιο του διεθνούς οίκους αξιολόγησης Moody’s θα βρίσκεται στην Αθήνα και θα περνάει από «κόσκινο» την ελληνική οικονομία.

Εκπρόσωποι του ξένου οίκου θα πραγματοποιήσουν προγραμματισμένη επίσκεψη δύο ημερών και θα έχουν συναντήσεις με στελέχη του υπουργείου Οικονομικών, του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ), της Τραπέζης της Ελλάδος (ΤτΕ) και του ΙΟΒΕ, ώστε να αποκτήσουν πλήρη εικόνα για την ελληνική οικονομία και να αποφασίσουν εάν θα υποβαθμίσουν την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας ή όχι.

Παράλληλα, στελέχη του υπουργείου Οικονομικών βρίσκονται σε επαφές με στελέχη έτερου διεθνούς οίκου αξιολόγησης -της Standard & Poor’s (S&P) - ενημερώνοντάς τους για τις πρωτοβουλίες της κυβέρνησης στο μέτωπο της εξυγίανσης των δημοσίων οικονομικών της χώρας, καθώς μέσα στην εβδομάδα η S&P έθεσε την Ελλάδα στον «προθάλαμο» της υποβάθμισης.

Πάντως, χθες, υπήρξαν εκ νέου δημοσιεύματα στον διεθνή Τύπο και εκθέσεις για την Ελλάδα. Σύμφωνα με άρθρο των Financial Times που επικαλείται δηλώσεις αναλυτών, η περίπτωση της Ελλάδας αποτελεί «σαφή προειδοποίηση για άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες, όπως η Ιρλανδία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, ακόμη και η Βρετανία».

Επίσης, ο μεγαλύτερος όμιλος διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων της Γερμανίας, DWS Investment, τα ελληνικά ομόλογα αποτελούν, μετά την κάθετη υποχώρησή τους, επενδυτική ευκαιρία. Μάλιστα, οι αναλυτές του οίκου θεωρούν ότι δεν υπάρχει περίπτωση διάσπασης της Ευρωζώνης, οπότε «τα spreads αποτελούν μία μεγάλη ευκαιρία. Υπάρχει έντονη μεταβλητότητα αυτή τη στιγμή, όμως, ο Ιανουάριος είναι ένας καινούργιος μήνας. Θεωρώ ότι θα δούμε αρκετούς να επιστρέφουν στα ελληνικά ομόλογα».

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 12/12/2009

H δυσάρεστη πραγματικότητα των ελλειμμάτων

Του Τρύφωνα Κολλιντζά*

Το 2009 η Ελλάδα θα έχει δημοσιονομικό έλλειμμα της τάξης του 12,5% του ΑΕΠ και για το 2010 προβλέπεται να έχει δημοσιονομικό έλλειμμα της τάξης του 9,5% του ΑΕΠ. Τα ελλείμματα αυτά είναι τα μεγαλύτερα στην Ευρωζώνη και τα μεγαλύτερα ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ (με την εξαίρεση της Ισλανδίας). Είναι επίσης πολύ μεγαλύτερα σε σχέση με τα ελλείμματα των τελευταίων τριάντα πέντε ετών. Ως ένα βαθμό, αυτό είναι συγκυριακό και οφείλεται στην οικονομική ύφεση. (Δηλαδή, σε μια οικονομική ύφεση τα μεν έσοδα κινούνται αυτόνομα προς τα κάτω, ενώ οι δαπάνες κινούνται αυτόματα προς τα πάνω.) Σε κάποιο μικρότερο βαθμό, το έλλειμμα είναι και αποτέλεσμα της, ορθής κατά τη γνώμη μου, πολιτικής της κυβέρνησης να αποτυπώσει τις υποχρεώσεις της ανεξάρτητα με το πότε τακτοποιούνται. Τέλος, σε κάποιο βαθμό είναι και αποτέλεσμα του φαινομένου του εκλογικού κύκλου. (Δηλαδή, της δημιουργίας διογκωμένων ελλειμμάτων τα έτη που διεξάγονται εκλογές.) Εστω, όμως, και αν δεν συνέτρεχαν οι παραπάνω λόγοι, το δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας θα ήταν της τάξης του 5%-6% του ΑΕΠ, πάνω από το συμβατικό όριο του 3% που ορίζει το Σύμφωνο Σταθερότητας. Αυτό είναι το περίφημο «διαρθρωτικό έλλειμμα» που χαρακτηρίζει τα δημόσια οικονομικά της χώρας μας.

Τα δημοσιονομικά ελλείμματα έχουν αρνητική συσχέτιση με τον ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης στις ανεπτυγμένες χώρες. Και, αντίθετα απ’ ό,τι φαίνεται να πιστεύει το ευρύ κοινό, οι οικονομολόγοι, σήμερα, γενικά συμφωνούν ότι τα ελλείμματα ελάχιστα ή καθόλου συμβάλλουν στην καταπολέμηση της ύφεσης. Ιδιαίτερα σε υπερδανεισμένες χώρες, εκτοπίζουν τις επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα (για παράδειγμα, η πρόσφατη αύξηση των περιθωρίων των ελληνικών ομολόγων πάνω από τα αντίστοιχα γερμανικά, λόγω του σχετικά μεγαλύτερου εκτιμώμενου κινδύνου αποπληρωμής τους, αυξάνει το κόστος δανεισμού των ελληνικών τραπεζών που με τη σειρά τους, αυξάνουν το κόστος δανεισμού των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών, αναβάλλοντας ή ακυρώνοντας τα επενδυτικά τους σχέδια και όχι μόνο) και οδηγούν σε σχετική μείωση της κατανάλωσης και αύξηση της αποταμίευσης για την αντιμετώπιση μελλοντικών φορολογικών επιβαρύνσεων. Τελικά, το μόνο που φαίνεται να εξυπηρετούν τα διαρθρωτικά ελλείμματα είναι η μεταφορά εισοδήματος από το μέλλον στο παρόν. Στο βαθμό δε, που η μεταφορά εισοδήματος από το μέλλον στο παρόν δεν είναι ουδέτερη, ωφελούν κάποιες ομάδες του πληθυσμού βλάπτοντας κάποιες άλλες και, βέβαια, τις μελλοντικές γενιές που δεν ψήφισαν στις εκλογές για την ανάδειξη της εκάστοτε κυβέρνησης.

Η μείωση του ελλείμματος επιβάλλεται να γίνει με δύο τρόπους και σε δύο φάσεις - με μείωση των δαπανών και την αύξηση των φορολογικών εσόδων, με βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα. Για την εκτόνωση της πίεσης που ασκούν το τελευταίο διάστημα οι αγορές, με την αύξηση της διαφοράς απόδοσης των ελληνικών και των γερμανικών ομολόγων, θα πρέπει να εφαρμοσθούν άμεσα μακρο-πολιτικές (π.χ., γενικό πάγωμα ή μείωση συνολικών ονομαστικών δαπανών του Δημοσίου, πάγωμα ή μείωση μισθών στο Δημόσιο, φορολόγηση της κατανάλωσης, κ.ά.). Εντούτοις, η μείωση των δημοσίων δαπανών για τον δραστικό περιορισμό του διαρθρωτικού ελλείμματος δεν μπορεί να προέλθει παρά μόνο από διαρθρωτικές (μακροπρόθεσμες) αλλαγές.

Διαρθρωτικές αλλαγές θα πρέπει να οδηγήσουν σε αναδιάταξη των δημόσιων δαπανών, αφού προηγηθεί εις βάθος μελέτη, τόσο του κόστους παραγωγής τους, όσο και της αποτίμησης της εξυπηρέτησης των λειτουργικών αναγκών που καλύπτουν. Αυτό συνεπάγεται έναν διαφορετικό τρόπο κατάρτισης του προϋπολογισμού. Τέλος, τα δημοσιονομικά έσοδα της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια υπολείπονται των φορολογικών εσόδων στις χώρες της Ευρωζώνης, κατά έξι ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, περίπου και μάλλον, παραπάνω, λόγω της μεγαλύτερης παραοικονομίας. Καθώς, οι ονομαστικοί φορολογικοί συντελεστές στην Ελλάδα είναι αντίστοιχοι με αυτούς της Ευρωζώνης, είναι προφανές ότι η λύση στο πρόβλημα συνίσταται στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του φοροεισπρακτικού μηχανισμού. Μια προφανής περιοχή με περιθώρια βελτίωσης είναι ο κλάδος των αυτοαπασχολούμενων, όπου ο αποτελεσματικός φορολογικός συντελεστής (ο λόγος των πραγματικών φορολογικών εσόδων προς το εισόδημα του συγκεκριμένου κλάδου) είναι περίπου το 1/3 του αντίστοιχου της Ευρωζώνης!

* Ο κ. Τ. Κολλίντζας είναι πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Attica Bank και καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 12/12/2009

Η επόμενη «φούσκα» θα είναι οικολογική!

Η στρατηγική Κιότο και Κοπεγχάγης δεν αντιμετωπίζει την κλιματική αλλαγή, απλώς μετατρέπει τον άνθρακα σε επικερδές εμπόρευμα

Του Πέτρου Παπακωνσταντίνου

Εν μέσω πληθωρικών ελπίδων για πράσινη στροφή του Μπαράκ Ομπάμα σε σύγκριση με τη μυωπικά αντιοικολογική πολιτική Μπους και για λυτρωτικές αποφάσεις της διάσκεψης της Κοπεγχάγης, ώστε να αναχαιτισθεί η κλιματική αλλαγή, οι απόψεις του καθηγητή Τζέιμς Χάνσεν από το Πανεπιστήμιο Κολούμπια συνιστούσαν χτυπητή παραφωνία.

«Θα προτιμούσα να μην πραγματοποιηθεί (η διάσκεψη) αν πρόκειται να πιστέψει ο κόσμος ότι κινούμαστε σε ορθή τροχιά, ενώ στην πραγματικότητα οδεύουμε προς την καταστροφή», δήλωσε στον Guardiaο Αμερικανός επιστήμονας. Εξίσου επικριτικός εμφανίστηκε έναντι του Ομπάμα, αλλά και του θεωρητικά «πράσινου» πρώην αντιπροέδρου Αλ Γκορ. Με άρθρο στους New York Times, ο Χάνσεν υποστήριξε ότι η λογική τους «στην πραγματικότητα διαιωνίζει την ατμοσφαιρική ρύπανση την οποία ισχυρίζεται ότι αντιμάχεται» και ότι «απλώς επιτρέπει στους υπεύθυνους για τη ρύπανση και στους χρηματιστές της Γουόλ Στριτ να γδάρουν τον κόσμο, αποκομίζοντας δισεκατομμύρια δολάρια».

Αν οι απόψεις αυτές δεν είχαν διατυπωθεί από έναν άνθρωπο σαν τον Χάνσεν, θα απορρίπτονταν βιαστικά ως παρωχημένος αντικαπιταλισμός. Οταν όμως ο υπογράφων τυγχάνει να είναι διευθυντής ερευνών ινστιτούτου της NASA, ίσως ο πλέον αναγνωρισμένος περιβαλλοντολόγος του κόσμου και πάντως ο επιστήμονας εκείνος που έχει «εκπαιδεύσει» όσο κανείς άλλος τους Αμερικανούς πολιτικούς με τις επανειλημμένες καταθέσεις του στο Κογκρέσο, κάποιος λόγος σοβαρός πρέπει να υπάρχει.

Το ισχυρό σημείο της παρέμβασης Χάνσεν είναι ότι πάει πιο βαθιά από τον αφρό της δημοσιογραφικής κάλυψης της Κοπεγχάγης -αν θα έχουμε, τελικά, νομικά δεσμευτικές αποφάσεις ή θα περιοριστούμε σε πολιτική συμφωνία, αν θα βρεθεί κάποιος συμβιβασμός μεταξύ πλουσίων και αναπτυσσόμενων χωρών κ.λπ.- για να φτάσει στην πραγματική ρίζα του προβλήματος. Δηλαδή, στη βασική στρατηγική του διεθνούς «εμπορίου ρύπων», που σημάδεψε όλες τις διεθνείς διασκέψεις, από το Ρίο και το Κιότο μέχρι την Κοπεγχάγη και η οποία αναζητεί οικολογικά αποτελεσματικές λύσεις στο πλαίσιο της αναρχικά ελεύθερης αγοράς. Μια λογική ανάλογη με την επιείκεια της Καθολικής Εκκλησίας, η οποία πουλούσε συγχωροχάρτια κατά τον Μεσαίωνα: οι επίσκοποι μάζευαν λεφτά και οι πιστοί μπορούσαν, ξαλαφρωμένοι, να ριχτούν σε νέες αμαρτίες!

Θεωρητικά, το σύστημα του «cap and trade» λειτουργεί ως εξής: μια πολιτική αρχή (η κυβέρνηση, στο εσωτερικό της χώρας ή μια δεσμευτική συνθήκη, σε διεθνές επίπεδο) καθορίζει ανώτατα όρια εκπομπής ρύπων για τις επιχειρήσεις ή για τα έθνη - κράτη αντίστοιχα. Βάσει αυτών των ορίων, εκδίδονται άδειες εκπομπής ρύπων, οι οποίες πωλούνται και αγοράζονται σαν οποιαδήποτε άλλα προϊόντα, σε τιμές που καθορίζονται από την προσφορά και τη ζήτηση: μια χώρα ή επιχείρηση που ρυπαίνει λιγότερο από το όριο που της έχει πιστωθεί μπορεί να πουλήσει τα δικαιώματα εκπομπής ρύπων που της περισσεύουν σε μια άλλη χώρα ή επιχείρηση. Τα έσοδα από αυτό το εμπόριο διοξειδίου του άνθρακα τροφοδοτούν προγράμματα «πράσινης» ανάπτυξης, ενώ το κίνητρο της μείωσης του κόστους οδηγεί όλους στον περιορισμό των ρύπων, με αποτέλεσμα τα επιτρεπτά όρια να μειώνονται διαρκώς.

οπως έγραψε όμως ο Χάνσεν, «η στρατηγική που βασίζεται στην ελεύθερη αγορά, όσο κι αν εγκωμιάστηκε διεθνώς, αποδείχθηκε αναποτελεσματική ως προς την επιβράδυνση της υπερθέρμανσης του πλανήτη». Ο βασικός λόγος είναι απλός: αν πέσουν σημαντικά οι εκπομπές ρύπων, τότε, βάσει του νόμου προσφοράς και ζήτησης, θα πέσει η τιμή του άνθρακα. Επομένως, οι μεν πωλητές δικαιωμάτων εκπομπής θα έχουν λιγότερα χρήματα για να στηρίξουν τις «πράσινες» πολιτικές τους, οι δε αγοραστές θα έχουν ισχυρότερα κίνητρα να συνεχίσουν να ρυπαίνουν. Κατ' αυτό τον τρόπο, η «αυτορρυθμιζόμενη αγορά» θα έχει ως συνέπεια την… επαναφορά των ρύπων στο προηγούμενο, υψηλό επίπεδο!

Θεωρητική εικασία; Κάθε άλλο! Στις 31 Οκτωβρίου, η γαλλική Le Monde, κάτω από τον τίτλο «η αγορά των τρελών», δημοσίευσε αποκαλυπτικό ρεπορτάζ σύμφωνα με το οποίο ο Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο μπλόκαρε, στην Κομισιόν, αναλυτικό σχέδιο για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κράτη - μέλη κατά 20%. Ο λόγος; Η εξοικονόμηση ενέργειας θα έριχνε την τιμή του διοξειδίου του άνθρακα πολύ κάτω από τα 15 ευρώ τον τόνο, όπου κυμαίνεται σήμερα, με αποτέλεσμα να χάσει πολλά χρήματα η Ευρώπη από τις πωλήσεις δικαιωμάτων εκπομπής ρύπων σε τρίτες χώρες. Με άλλα λόγια, είναι καλύτερα να αναπνέουμε περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα, παρά να χάσουμε τα χρήματα που πληρώνουν οι Κινέζοι ή οι Ινδοί για να εκπέμπουν και αυτοί περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα!

Η σχιζοφρενική κατάσταση επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο από δύο παράγοντες. Ο πρώτος είναι η λεγόμενη «αντιστάθμιση» - η οποία δίνει, για παράδειγμα, το δικαίωμα στην Αμερική ή στη Βραζιλία να ρυπαίνουν περισσότερο με το επιχείρημα ότι δεν καταστρέφουν, τόσο γρήγορα όσο θα το επιθυμούσαν, τους μεγάλους δρυμούς ή τα τροπικά δάση της Αμαζονίας αντίστοιχα. Ο δεύτερος και κυριότερος είναι η δημιουργία νέων, χρηματιστικών παραγώγων, κυριολεκτικά «τοξικών προϊόντων» της Γουόλ Στριτ, πάνω στις άδειες εκπομπής ρύπων, κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο που δημιουργήθηκαν τα διαβόητα παράγωγα CDS πάνω στα ενυπόθηκα στεγαστικά δάνεια, στις ΗΠΑ.

Οπως αποκάλυψε πρόσφατα η Wall Street Journal, τα χρηματιστικά παράγωγα πάνω στο εμπόριο του άνθρακα ανέρχονται σήμερα σε 100 δισ. δολάρια και προβλέπεται να εκτοξευθούν στα 3 τρισ το 2020. Στο Πράσινο Χρηματιστήριο, το οποίο έχει ήδη δημιουργηθεί, δραστηριοποιούνται όλοι οι γίγαντες της Γουόλ Στριτ: Μόρκγαν Στάνλεϊ, Σίτιγκρουπ, Γκόλντμαν Σακς, Μπανκ οφ Αμέρικα, Τζ.Π. Μόργκαν και πάει λέγοντας. Οι εν λόγω επενδυτικές τράπεζες τσέπωσαν τα τρισ. δολαρίων που τους έδωσαν οι κυβερνήσεις Μπους και Ομπάμα και, αντί να αποπληρώσουν τα χρέη από τα στεγαστικά δάνεια, έριξαν ζεστό χρήμα στον καινούργιο, «πράσινο» τζόγο του άνθρακα, αποδεικνύοντας έτσι πόσο αποτελεσματικός μπορεί να γίνει ο «καπιταλισμός του καζίνο» στην ανακύκλωση της… βλακείας!

Ληστεία σε βάρος του Τρίτου Κόσμου

Μια από τις εναλλακτικές ιδέες που έχει προταθεί στη θέση του συστήματος «cap and trade» στηρίζεται στον λεγόμενο «φόρο άνθρακα», δηλαδή στην επιβάρυνση της τιμής όλων των προϊόντων ανάλογα με τη συμβολή τους στην ατμοσφαιρική ρύπανση. Πέραν των άλλων προβλημάτων που θέτει αυτή η ιδέα, όμως, τίθεται ζήτημα έμμεσου προστατευτισμού εναντίον των προϊόντων του Τρίτου Κόσμου: η Δύση θα επιβάλλει προστατευτικούς δασμούς στα κινέζικα ή τα ινδικά προϊόντα και θα ισχυρίζεται ότι το κάνει, όχι επειδή είναι πιο ανταγωνιστικά από τα δικά της, αλλά επειδή είναι πιο «βρώμικα».

Επιπλέον, η πίεση της Δύσης προς τις νέες βιομηχανικές δυνάμεις της περιφέρειας, που ενοχοποιούνται για μεγάλο μέρος της παγκόσμας ρύπανσης, αποσιωπά ορισμένες ενοχλητικές αλήθειες. Αίφνης, η κάποια μείωση, αναλογικά, της εκπομπής ρύπων από τη Δύση οφείλεται εν πολλοίς στη μεταφορά μεταποιητικών βιομηχανιών προς την Ασία και τη Λατινική Αμερική. Με άλλα λόγια, η Δύση έκανε εξαγωγή ρύπανσης σε αυτές τις χώρες, τις οποίες καλεί στη συνέχεια να πληρώσουν, και μάλιστα διπλά: πρώτα, με την απαίτηση να αντιμετωπίσουν μέσα σε δύο δεκαετίες αυτό που η Δύση δεν μπόρεσε να αντιμετωπίσει σε δύο αιώνες βιομηχανικής επανάστασης και έπειτα, μέσω της πώλησης των «δικαιωμάτων εκπομπής ρύπων».

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 13/12/2009

Σχέδιο για ομόλογα «ασφαλείας» σε δολάρια και γιεν

Σωσίβιο για τον δανεισμό του Δημοσίου στις αγορές των Ηνωμένων Πολιτειών και της Άπω Ανατολής αναζητεί το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, ώστε να εξασφαλίσει αγοραστές ελληνικών ομολόγων και να περιορίσει τις όποιες πιθανότητες αδυναμίας κάλυψης του δανειακού προγράμματος του 2010.

Αυτές τις ημέρες, στο υπουργείο Οικονομικών ολοκληρώνεται το νομικό υπόβαθρο για την έκδοση ομολόγων σε δολάρια και το νέο μέσο άντλησης δανεικών θα χρησιμοποιηθεί στην αγορά το επόμενο έτος, όταν για να βγει η χρονιά απαιτούνται δανεικά τουλάχιστον 54,6 δισ. ευρώ. Η στροφή στις αγορές της Άπω Ανατολής και των Ηνωμένων Πολιτειών υπαγορεύεται επί της ουσίας από τον κίνδυνο να βγει το Ελληνικό Δημόσιο σε μία έκδοση ομολόγων και να μην καταφέρει να αντλήσει το επιθυμητό ποσό. Ο κίνδυνος αυτός δεν είναι θεωρητικός. Μετά την υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της ελληνικής οικονομίας από τον διεθνή οίκο Fitch και την απειλή νέων υποβαθμίσεων από τις Μoody΄s και Standard & Ρoor΄s, πολλοί από τους αγοραστές, μέχρι σήμερα, ελληνικών ομολόγων θα γυρίσουν την πλάτη στις ελληνικές εκδόσεις χρέους, καθώς από τα καταστατικά τους απαγορεύεται να επενδύουν σε τίτλους χαμηλής βαθμολόγησης. Δυστυχώς πλέον τα ελληνικά ομόλογα, μετά την υποβάθμιση από τη Fitch, πέρασαν στην κατηγορία Β της κλίμακας βαθμολόγησης των διεθνών οίκων, γεγονός που τα κάνει ακατάλληλα για αγορά από μεγάλους θεσμικούς επενδυτές της ευρωζώνης. Η κατάσταση επιδεινώνεται περαιτέρω μετά την υποβάθμιση και του βελγικού χρηματοοικονομικού οίκου Fortis από τη Fitch, εξαιτίας της έκθεσής του σε ελληνικά ομόλογα. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, ενδεχόμενο κίνδυνο μαζικής αποχής και ρευστοποιήσεων από τους ελληνικούς τίτλους, γεγονός που επιτείνει την αγωνία για την κάλυψη των αναγκών του Δημοσίου.

Σύμφωνα με πληροφορίες, έχει ήδη ανατεθεί στην Goldman Sachs η διερεύνηση ενδιαφέροντος κινεζικών και αμερικανικών τραπεζών, καθώς οι αντλήσεις κεφαλαίων θα γίνουν είτε μέσω κοινοπρακτικών εκδόσεων είτε μέσω ιδιωτικών τοποθετήσεων. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι ανάδοχοι των εκδόσεων πρώτα διερευνούν ενδιαφέρον των θεσμικών επενδυτών και εν συνεχεία δανείζεται το Δημόσιο. Έτσι, δεν υπάρχει κίνδυνος η έκδοση να μείνει ακάλυπτη.

Δέκα χρόνια πίσω

Η απόφαση του οικονομικού επιτελείου για έκδοση χρέους σε δολάρια γυρίζει την ελληνική οικονομία δέκα χρόνια πίσω, όταν έδινε τη μάχη της ένταξης στην ευρωζώνη. Με την ένταξη στην ΟΝΕ, οι εκδόσεις αυτές διεκόπησαν, καθώς η μεγάλη ευρωπαϊκή αγορά ήταν διαθέσιμη να χρηματοδοτήσει τις δανειακές ανάγκες του Ελληνικού Δημοσίου και δεν υπήρχε λόγος ανάληψης συναλλαγματικού κινδύνου. Η τάση ήταν η μετατροπή του χρέους αποκλειστικά σε ευρώ, ώστε να μη δέχεται πιέσεις ανάλογα με τις διακυμάνσεις των ισοτιμιών των ξένων νομισμάτων. Σήμερα στα 297,9 δισ. ευρώ χρέους μόλις το 1,4 δισ. ευρώ είναι εκπεφρασμένο σε νομίσματα εκτός του ευρώ (ποσοστό 0,4% του συνόλου).

Μια σύγκριση με το πρόσφατο παρελθόν δείχνει τις διαφορές. Το 1999, ο εξωτερικός δανεισμός της χώρας ήταν σε ποσοστό 34,1% σε δολάρια, 11,3% σε γιέν και 54,6% σε ευρώ, ενώ έναν χρόνο αργότερα, με την ελληνική οικονομία στις πύλες της ευρωζώνης, το ποσοστό του δολαριακού χρέους περιορίστηκε σε 4,85% και των εκδόσεων σε γιέν στο 7,23%. Τότε, κάθε φορά που ανέβαινε το δολάριο το δημόσιο χρέος έπαιρνε φωτιά, κίνδυνος ο οποίος εξαλείφθηκε με την ισότιμη συμμετοχή της χώρας στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση. Τώρα, με την ελληνική οικονομία σε δημοσιονομικό εκτροχιασμό και τις αγορές να δίνουν απανωτά χτυπήματα στα ελληνικά ομόλογα, το Ελληνικό Δημόσιο αναγκάζεται να γυρίσει δέκα χρόνια πίσω. Βέβαια, για τον περιορισμό του συναλλαγματικού κινδύνου, τα ομόλογα σε δολάρια και γιέν με το που θα εκδίδονται θα μετατρέπονται απευθείας (μέσω συμβάσεων swap) σε ευρώ. Η αναγκαστική αυτή στροφή σε δάνεια σε δολάρια και γιέν εκτιμάται πως θα κοστίσει ακριβότερα σε όρους επιτοκίων στο Ελληνικό Δημόσιο, αλλά από την άλλη θα διασφαλίσει την πρόσβαση σε δανειακά κεφάλαια που κρίνεται αυτή την περίοδο πιο ουσιαστικό.

Ο ρόλος των τραπεζών

Πέραν της δυσχέρειας άντλησης δανειακών κεφαλαίων από τις διεθνείς αγορές, προσκόμματα αναμένεται να ανακύψουν και στο εσωτερικό εξαιτίας των δυσκολιών άντλησης ρευστότητας που εκτιμάται πως θα αντιμετωπίσουν και οι τράπεζες. Φέτος οι τράπεζες άντλησαν από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, με επιτόκιο 1%, κεφάλαια ύψους 42 δισ. ευρώ με μία τριγωνική σχέση, η οποία τους απέφερε κέρδη πολλών εκατομμυρίων. Οι τράπεζες αγόραζαν ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου με επιτόκιο 5% και 6% και στη συνέχεια έδιναν αυτά τα ομόλογα ενέχυρο στην ΕΚΤ για να πάρουν δανεικά με επιτόκιο 1%. Έτσι, όλοι ήταν κερδισμένοι. Το Ελληνικό Δημόσιο κατάφερε να πουλήσει χρέος της τάξεως των 30 δισ. ευρώ στις ελληνικές τράπεζες, χρηματοδοτώντας με ευκολία περίπου το μισό του φετινού δανειακού προγράμματος των 64 δισ. ευρώ και οι τράπεζες εξασφάλισαν ρευστότητα 42 δισ. ευρώ, βγάζοντας και κέρδος από τη διαφορά των επιτοκίων. Το επόμενο έτος, όμως, κλείνει και αυτή η δίοδος χρηματοδότησης, καθώς η ΕΚΤ θα αποσύρει σταδιακά τα έκτακτα μέτρα που έλαβε στο πλαίσιο της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης. Έτσι το Δημόσιο χάνει πελάτες αγοράς ομολόγων τόσο από την ευρωζώνη όσο και από το εσωτερικό, καθιστώντας μονόδρομο τις αγορές της Άπω Ανατολής και της Αμερικής.

ΤΑ ΝΕΑ, 12/12/2009

Αγνωστοι σύλησαν τον τάφο του Τάσσου Παπαδόπουλου και έκλεψαν τη σορό του

Σοκ στην Κύπρο, καθώς άγνωστοι σύλησαν τον τάφο του τέως Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Τάσσου Παπαδόπουλου στο νεκροταφείο Δευτεράς και πήραν μέσα από το φέρετρο τη σορό του. Το πρωτοφανές περιστατικό συνέβη το βράδυ της Πέμπτης, την παραμονή της συμπλήρωσης ενός έτους από το θάνατο του Τάσσου Παπαδόπουλου.

Οι δράστες, οι οποίοι σύμφωνα με πληροφορίες ήταν τουλάχιστον τέσσερις, αφού ανέσυραν το φέρετρο πήραν τη σορό. Υπό βροχή και στο σκοτάδι -αφού την ώρα της εγκληματικής πράξης είχε σημειωθεί διακοπή ηλεκτρικού ρεύματος στην περιοχή- αφαίρεσαν το χώμα από τον τάφο και έσβησαν τα ίχνη τους αδειάζοντας δύο σάκους ασβέστη γύρω από τον τάφο. Η γρανιτένια ταφόπλακα το βάρος της οποίας ξεπερνά τα 250 κιλά δεν φέρει ίχνη βανδαλισμού.

Στο νεκροταφείο έσπευσε ισχυρή αστυνομική δύναμη, ενώ έρευνες άρχισαν προς διάφορες κατευθύνσεις από μέλη της εγκληματολογικής υπηρεσίας. Το βράδυ της Παρασκευής ολοκληρώθηκε η ανάκριση των τριών Εθελοντών Πενταετούς Υποχρέωσης (ΕΠΥ) στην Εθνική Φρουρά, χωρίς να προκύψει οποιοδήποτε ενοχοποιητικό στοιχείο εναντίον τους. Κατά πληροφορίες, αναμένεται να προσαχθούν για ανάκριση και άλλα άτομα. Η αστυνομία ενημέρωθηκε τηλεφωνικά για το περιστατικό από αστυνομικό, μέλος της φρουράς του τέως προέδρου της Κύπρου που πήγε το πρωί στο κοιμητήριο για να ανάψει το καντήλι.

Στο κοιμητήριο πήγαν στη συνέχεια συγκλονισμένα όλα τα μέλη της οικογένειας του Τάσσου Παπαδόπουλου, στενοί συνεργάτες του τέως προέδρου, φίλοι και απλοί πολίτες. Ο χώρος του κοιμητηρίου έχει αποκλειστεί με κορδέλες και απαγορεύεται η είσοδος.

Το Σάββατο είναι το ετήσιο μνημόσυνο του Τάσσου Παπαδόπουλου.

Ο Πρόεδρος της Κυπριακός Δημοκρατίας Δημήτρης Χριστόφιας δήλωσε ότι πρόκειται «για μια απαράδεκτη, ιερόσυλη, ανήθικη και καταδικαστέα ενέργεια που πλήττει τα ήθη, τις παραδόσεις, τον πολιτισμό μας, το σεβασμό μας στους νεκρούς». Ο πρόεδρος του ΔΗΚΟ, Μάριος Καρογιάν, καταδίκασε την πράξη αυτή, χαρακτηρίζοντάς την «απεχθές και τρομερό έγκλημα».Ο Μητροπολίτης Ταμασσού Ησαϊας, στην επαρχία του οποίου βρίσκεται το κοιμητήριο , χαρακτήρισε «γιγαντιαίο ανοσιούργημα την κλοπή της σορού του τέως Προέδρου της Δημοκρατίας Τάσσου Παπαδόπουλου». Επίσης, απηύθυνε έκκληση να επιδειχθεί ηρεμία και ενότητα από το λαό.Ο Μητροπολίτης, ο οποίος μετέβη στο κοιμητήριο της κοινότητας της Δευτεράς, δήλωσε ότι ο χώρος έχει αγιαστεί και έτσι θα τελεστεί, εκεί το Σάββατο, και τρισάγιο και μνημόσυνο του Τάσσου Παπαδόπουλου. Ως εγκληματική, βανδαλιστική πράξη ιεροσυλίας χαρακτήρισε το γεγονός ο στενός συνεργάτης του αείμνηστου Τ. Παπαδόπουλου, Χρύσης Παντελίδης.«Εγκληματίες, ιερόσυλοι άνοιξαν τον τάφο του Προέδρου και αφαίρεσαν τη σορό», δήλωσε ο κ. Παντελίδης. Ο κ. Παντελίδης ανέφερε πως το άδειο φέρετρο εντόπισε γύρω στις 8 το πρωί, πρώην μέλος από τη φρουρά του Τάσσου Παπαδόπουλου που πήγαινε κάθε πρωί στο κοιμητήριο για να ανάψει το καντήλι στον τάφο του.

Αντιδράσεις στην Αθήνα

Τη θλίψη του για το πρωτοφανές περιστατικό εξέφρασε από τις Βρυξέλλες ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου.Απίστευτο γεγονός βεβήλωσης και ιεροσυλίας χαρακτήρισε το μακάβριο περιστατικό, ο πρόεδρος της ΝΔ, Αντώνης Σαμαράς.«Παρά τον αποτροπιασμό μας, δεν πρέπει να αφήσουμε τα δίκαια αισθήματα οργής, να παρασύρουν την κοινή γνώμη σε διχαστικές αντιδράσεις. Αυτό θα προσέβαλε ακόμα πιο βάναυσα τη μνήμη του», πρόσθεσε.

in.gr

Ο τραπεζικός «εκσυγχρονισμός» των Βρετανών Συντηρητικών διχάζει...

ZEZA ZHKOY

Η διάσωση της Royal Bank of Scotland και της HBOS έσωσε και τη βρετανική οικονομία. Εάν οι δύο τράπεζες αφήνονταν τον Οκτώβριο του 2008 στην τύχη τους, χωρίς να λάβει η κυβέρνηση Μπράουν καμία πρωτοβουλία για τη διάσωσή τους, θα επικρατούσε πανικός, με τους καταθέτες να σπεύδουν σε μαζικές αναλήψεις μετρητών. Εναν χρόνο μετά την παρ’ ολίγο κατάρρευση των δύο τραπεζών, η βρετανική κυβέρνηση εξακολουθεί να ελέγχει το 43% των μετοχών της Lloyds και το 70% της Royal Bank of Scotland (RBS). Ετσι, σε κάθε νοικοκυριό στη Βρετανία αναλογεί επένδυση 3.000 στερλινών στη Royal Bank of Scotland και στον τραπεζικό όμιλο Lloyds. Προτείνεται να μοιραστούν μετοχές των δύο τραπεζικών ομίλων στο λαό, σε αντάλλαγμα ψήφων!

Το αποφασιστικό βήμα έγινε την Παρασκευή 10 Οκτωβρίου 2008, ημέρα πανικού στις αγορές. Το υπουργείο Οικονομικών μεθόδευσε την εν μέρει εθνικοποίηση έκτακτης ανάγκης των δύο τραπεζών. Η κίνησή του χαιρετίστηκε από Βρυξέλλες και ΗΠΑ, ενώ ο Πολ Κρούγκμαν διατύπωσε το περίφημο ερώτημά του: «Εσωσε, άραγε, ο Γκόρντον Μπράουν το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα;».

Το κόμμα των Συντηρητικών δήλωσε ότι θα προωθήσει το τάχιστο την πώληση των μεριδίων του κράτους στις τράπεζες, μόλις γίνουν κυβέρνηση! «Τι θα έκαναν τότε οι Συντηρητικοί με τις τράπεζες;»... Και αν κερδίσουν στις επόμενες εκλογές, αυτό θα συμβεί παρά τη γενική υποψία πως σε καιρό που χρειάζονταν αποφάσεις, εκείνοι δεν έκαναν... τίποτα.

Η διάσωση της RBS και της HBOS κρίθηκε αναγκαία ακόμη και μετά την κρατικοποίηση της Northern Rock. Η Northern, πέμπτη στεγαστική τράπεζα της χώρας, που πυροδότησε την πρώτη τραπεζική κρίση στη Βρετανία μετά το 1866, δεν άντεξε στη δοκιμασία των μαζικών αναλήψεων των καταθέσεων που υπέστη τον Φεβρουάριο του 2008. Και το απόγευμα της 7ης Οκτωβρίου του 2008 –δηλαδή λίγο μετά την κατάρρευση της αμερικανικής Lehman Brothers– αποφασίστηκε η άμεση διάσωση των RBS και HBOS, με την τελευταία να απορροφάται από τη Lloyds κατόπιν «παρότρυνσης» της κυβέρνησης. Ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, Μέρβιν Κινγκ, έχει δηλώσει ότι ήταν αβέβαιο εάν οι δύο τράπεζες θα μπορούσαν να λειτουργήσουν την επομένη της 7ης Οκτωβρίου. «Oι άνθρωποι δεν θα μπορούσαν να αγοράσουν ούτε ψωμί. Το κόστος για την οικονομία θα ήταν καταστροφικό», σχολιάζει ο Τομ Κίρσμαϊερ από το London School of Economics.

Τώρα, ο εκσυγχρονιστής Κάμερον διατρέχει τον κίνδυνο να δυσαρεστήσει τους παραδοσιακούς Βρετανούς Συντηρητικούς, καθώς προσπαθεί να αποσυνδέσει την εικόνα των Τόρις από τις αυστηρές πολιτικές. Συγκεκριμένα ο ηγέτης του κόμματος των Συντηρητικών, το οποίο είναι πλέον βέβαιο ότι θα σχηματίσει την επόμενη κυβέρνηση στη χώρα την άνοιξη του 2010, θέλει την Τράπεζα της Αγγλίας να μην είναι μόνον υπεύθυνη για τα επιτόκια της χώρας, αλλά θέλει να την εντάξει σε ένα ρυθμιστικό πλαίσιο ώστε να την καταστήσει υπεύθυνη για τις τράπεζες αν επαναληφθούν εποχές ολικής καταστροφής, όπως αυτή που έζησε ο κόσμος.

Ο κ. Κινγκ έθεσε το επίμαχο ζήτημα ως εξής: «Το παν είναι να μπορούσαμε να κάνουμε κάτι παραπάνω από το να προειδοποιούμε». Μια σχέση εγγύτητας με τις τράπεζες δίνει στις κεντρικές τράπεζες μεγαλύτερη πρόσβαση σε πληροφορίες. Τι υποκρισία... Βέβαια, στη Βρετανία η κατάσταση πλέον είναι διαφορετική. Ο βρετανικός τραπεζικός κλάδος από την κρίση έχει εξοντωθεί και είναι πλέον συγκεντρωμένος σε τέσσερις μεγάλους ομίλους. Φυσικά, ανομολόγητος στόχος, ο έλεγχος του Σίτι...

Τέλος, ακόμη και για μια χώρα, όπως η Βρετανία, η απειλή να υποβαθμιστεί η άριστη βαθμίδα αξιολόγησης ΑΑΑ που χαίρει η βρετανική οικονομία από το 1978, όταν άρχισαν οι αξιολογήσεις, είναι βαθιά ταπεινωτική. Η απειλή αυτή μεγεθύνει τις αντιρρήσεις στο επίμαχο θέμα των κρατικοποιήσεων τραπεζών στη Βρετανία. Tο Σίτι υποστηρίζει ότι ο κρατικός τομέας δεν μπορεί να συνδυάσει τις δυνατότητες τραπεζών και αγοράς για να στηρίξει την παραγωγή πλούτου.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 10/12/2009

Αμέριστη στήριξη της Τουρκίας στην ΠΓΔΜ

Σχετικά με το θέμα της ονομασίας, ο κ. Ερντογάν ανέφερε πως «η Ελλάδα πρέπει να πάψει να ασχολείται με ασήμαντα ζητήματα και να επιτρέψει στη Μακεδονία να αποκαλείται Μακεδονία».

Ο πρωθυπουργός της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επανέλαβε χθες, Σάββατο, κατά τη συνάντησή του με τον πρωθυπουργό της ΠΓΔΜ, Νίκολα Γκρούεφσκι, στην Κωνσταντινούπολη, την αμέριστη στήριξη της Τουρκίας σχετικά με την ευρωατλαντική προοπτική της ΠΓΔΜ, καθώς και τη γνωστή θέση της Τουρκίας αναφορικά με την εκκρεμότητα της ονομασίας, όπως μεταδίδουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης των Σκοπίων.

Ο κ. Ερντογάν, στη συνάντησή του με τον κ. Γκρούεφσκι, ανέφερε ότι για την Τουρκία, η ΠΓΔΜ αποτελεί πλήρες μέλος του ΝΑΤΟ, λόγω των μεταρρυθμίσεων που έχει εφαρμόσει και της συμμετοχής της στις διεθνείς αποστολές της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.

Σχετικά με το ζήτημα της ονομασίας, ο κ. Ερντογάν, στην ομιλία του στα εγκαίνια των γραφείων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κωνσταντινούπολη παρόντος και του κ. Γκρούεφσκι, ανέφερε πως «η Ελλάδα πρέπει να πάψει να ασχολείται με ασήμαντα ζητήματα και να επιτρέψει στη Μακεδονία να αποκαλείται Μακεδονία, προς το συμφέρον ολόκληρης της περιοχής».

Ο κ. Γκρούεφσκι από την μεριά του σημείωσε ότι η Τουρκία είναι ένας από τους μεγαλύτερους υποστηρικτές και φίλους της χώρας του, κάτι που σύμφωνα με τον ίδιο εκφράσθηκε και κατά τη διάρκεια της συνάντησης με τον κ. Ερντογάν.

«Στη συνάντηση με τον κ. Ερντογάν εξετάσαμε τις δυνατότητες εμβάθυνσης των πολύ καλών πολιτικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών μας και αναφερθήκαμε στην υποστήριξη της Τουρκίας σε όλα τα ζητήματα που αφορούν τη Δημοκρατία τη Μακεδονίας, όπως την περαιτέρω υποστήριξη σχετικά με την ένταξη της Δημοκρατίας της Μακεδονίας στο ΝΑΤΟ και σε κάθε άλλο τομέα, που θα μπορούσε να μας υποστηρίξει η Τουρκία», πρόσθεσε ο κ. Γκρούεφσκι

Οι κ.κ. Ερντογάν και Γκρούεφσκι παραβρέθηκαν και στις εργασίες επιχειρηματικού φόρουμ ανάμεσα σε επιχειρηματίες των δύο χωρών, που διεξήχθη χθες στην Κωνσταντινούπολη, στο οποίο εξετάσθηκαν οι δυνατότητες ενίσχυσης της οικονομικής συνεργασίας και αύξησης των τουρκικών επενδύσεων στην ΠΓΔΜ.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 6/12/2009

Εθνικισμός - διεθνισμός: εισαγόμενοι

Tου Χρήστου Γιανναρά

Ο εθνικισμός ήταν τυπικό γέννημα και καύχημα του Διαφωτισμού. Σήμερα, στην Ελλάδα της ημιμάθειας και της σύγχυσης, όσοι καμώνονται τον διαφωτιστή και τον προοδευτικό έχουν τη λέξη «εθνικιστής» για βρισιά, για ταπεινωτική προσβολή.

Οι Διαφωτιστές είχαν πιστέψει ότι μπορούσαν τη συνύπαρξη των ανθρώπων, τη συλλογικότητα, να τη βασίσουν όχι πια σε θρησκευτικά ιδεολογήματα, που στοίχισαν αίμα και φρίκη στην Ευρώπη, αλλά σε ορθολογικά εντοπισμένους παράγοντες συνοχής: κοινή καταγωγή, γλώσσα, Ιστορία, έθιμα. Δεν υποψιάστηκαν ποια συνοχή σχέσεων κοινωνίας ενδέχεται να εξασφαλίζει το σέβας του «ιερού», όταν δεν οριοθετείται ιδεολογικά το «ιερό» αλλά συνιστά κοινή «στάση» διαμορφωμένη από πείρα αιώνων: «Στάση» σεβασμού ή δέους για κάποιο «νόημα» της ύπαρξης και των υπαρκτών που λειτουργεί ως άξονας αναφοράς της ευθύνης - ελευθερίας του ανθρώπου και αιτιολογεί την ενεργητική του ετερότητα, επιτρέπει ελπίδα νίκης καταπάνω στο εφήμερο.

Πάντως, ο εθνικισμός του Διαφωτισμού αποδείχθηκε, όπως όλα τα ανθρώπινα, δίκοπος: αφορμή περισσότερων ελευθεριών για το άτομο και πρόξενος ακόμα περισσότερης φρίκης. Για μας τους Ελληνες ήταν και η χαριστική βολή για το ιστορικό μας τέλος: Μας οδήγησε στην ξιπασμένη παραίτηση από την αρχοντιά του κοσμοπολίτη, από τη συνείδηση προτεραιότητας του πολιτισμού, μας βύθισε στη μειονεξία και κακομοιριά του Βαλκάνιου επαρχιώτη, στην ανίατη καθυστέρηση. Οσες αντιστάσεις εμφανίστηκαν (Μακρυγιάννης, Ζαμπέλιος, Παπαδιαμάντης, Ιων Δραγούμης, η Γενιά του ’30) –εκδοχές για την ελληνικότητα ως ενεργό πρόταση «νοήματος», δηλαδή πολιτισμού δίχως εθνικά σύνορα– απέτυχαν ιστορικά, το αποδείχνει η θεσμική συγκρότηση και λειτουργία του ελλαδικού κράτους.

Σήμερα πια εγχωρίως έχει αντιστραφεί ακόμα και η σημασία των λέξεων: Διαφωτιστής στην Ελλάδα θεωρείται ο διεθνιστής και ο εθνικισμός της ευρωπαϊκής Νεωτερικότητας λογαριάζεται οπισθοδρόμηση, αναχρονισμός. Αυτό μάλλον οφείλεται στην παγκόσμια αποκλειστικότητα που έχουν οι Ελλαδίτες να παντρεύουν τα αντιφατικά και ασυμβίβαστα: τον Διαφωτισμό με τον Μαρξισμό. Να βλέπουν τη συλλογικόητα μόνο σαν διαφοροποίηση τάξεων και πάλη των τάξεων, τον πολιτισμό σαν «εποικοδόμημα» στη «βάση» των παραγωγικών και ανταλλακτικών σχέσεων.

Ο,τι ξεφεύγει από το μανιχαϊστικό δίπολο εθνικισμού και ιστορικο-υλιστικού διεθνισμού, η εμμονή στην ελληνικότητα ως κοσμοπολίτικη πρόταση πολιτισμού (πρόταση τρόπου και νοήματος του βίου: κοινής ιεαράρχησης αναγκών) ταξινομείται αμέσως προκρούστεια στο απεχθέστερο είδος εθνικισμού: Σημαίνει σκοταδισμό, αναχρονισμό, οπισθοδρόμηση, αντίδραση στην πρόοδο, συγγένεια ιδεολογική με τον Εθνικοσοσιαλισμό και δι’ αυτού με τον Φασισμό. Οι δογματικοί παλαιοημερολογίτες του Περισσού, θαυμαστές του τείχους που χώριζε στο Βερολίνο τον «παράδεισο» του ολοκληρωτισμού από την «κόλαση» του φιλελευθερισμού, συγκαταλέγονται στις «προοδευτικές δυνάμεις», ενώ η Γενιά του ’30 (ο Ζήσιμος Λορεντζάτος, λ.χ., για την «Αυγή») είναι αποφώλιος εθνικιστής με όλα τα σχετλιαστικά ομόσημα.

Γι’ αυτό και δεν παράγεται πια πολιτική στην Ελλάδα, μόνο αναμασήματα μεταπρατικής κενολογίας για διαιώνιση της τεταρτοκοσμικής καφρίλας. Δεν τολμάει πολιτικός λόγος να ζητήσει λ.χ. περισσότερα Αρχαία Ελληνικά στο σχολειό, Αρχαία Ελληνικά από το Δημοτικό, αφού η στέρεα δομή τους επιτρέπει να διδάσκεται η γλώσσα ως λογική συνεπιφέροντας και τη διδασκαλία των μαθηματικών ως γλώσσας – θα χλευαστεί αμέσως η πρόταση σαν «εθνικισμός». Δεν νοιάζονται τα μαρξιστοδιαφωτιστικά υβρίδια για καλλιέργεια της σκέψης και της κρίσης, μάχονται φαντάσματα. Ετσι, είτε η Ν.Δ. κυβερνάει είτε το ΠΑΣΟΚ, η παιδεία στην Ελλάδα είναι στεγανά απολιτική, πειθαρχημένη στον στόχο να ετοιμάζει πειθήνιους οπαδούς για τα κομματικά ποιμνιοστάσια, όχι υπεύθυνους πολίτες.

Απολιτικός είναι και ο συνδικαλισμός στην Ελλάδα, δουλεύει αποκλειστικά για τις κομματικές μαφίες και το χρυσοπληρωμένο κηφηναρειό των εργατοπατέρων, πάντα στραγγαλίζοντας τη ζωή στην απολυτοποίηση της οικονομικής δοσοληψίας. Ο πολιτικός λόγος που θα θύμιζε πανάρχαιους εθισμούς των Ελλήνων στην προτεραιότητα της δημιουργίας και όχι του εκβιαστικού επισιτισμού, θα απαιτούσε τη συμμετοχική δημιουργικότητα ως όρο της μισθωτής εργασίας, ένας τέτοιος λόγος θα στιγματιζόταν «εθνικιστικός» για να εξοντωθεί καίρια.

Δεν τολμάει ο Μακεδόνας να υπερασπίσει την ελληνικότητα του ονόματος της Μακεδονίας, ο Θρακιώτης να υπερασπίσει τη γη του, ο Καστελοριζιός την ελληνικότητα του αρχιπελάγους. Θα απειληθούν και αυτοί με κατάταξη στους «εθνικιστές». Αδύνατο να συζητηθούν στη σημερινή Ελλάδα όροι αξιοπρέπειας στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής, όροι στρατηγικής σωφροσύνης στην οργάνωση της άμυνας, προϋποθέσεις αυτοπροστασίας του πολίτη από τη χυδαιότητα του χαμηλής στάθμης τουρισμού, απαιτήσεις προστασίας της γλώσσας από τη βάναυση αγραμματοσύνη, και χίλια ανάλογα, χωρίς να κυριαρχήσουν οι χαρακτηρισμοί ή οι υπόνοιες για «εθνικισμό», «σοβινισμό», «ακροδεξιά σύνδρομα». Στην Ελλάδα δεν παράγεται πια πολιτική, γιατί είναι τυραννικά κυρίαρχος ο μονόδρομος της αλογίας των κλισέ, η συμπλεγματική παράνοια των δογματισμών.

Ούτε και μπορεί άλλος να μας υποκαταστήσει τους Ελληνες στις ευθύνες μας – όπως μας έχουν θέσει υπό ταπεινωτική επιτροπεία στα οικονομικά οι Ευρωπαίοι, έτσι κάποιοι διεθνείς οργανισμοί να επιτροπεύουν τη διαχείριση της πολιτιστικής μας παράδοσης που είναι πανανθρώπινο θησαύρισμα, όχι μόνο δικό μας. Θα ήταν απαραίτητο, αλλά δεν γίνεται. Δεν μπορεί άλλος να μας υποκαταστήσει στη διάσωση ζωντανής συνέχειας της ελληνικής γλώσσας, στην ανάγκη προτεραιότητας του κοινωνείν, προτεραιότητας της μεταφυσικής αναζήτησης, όχι του θρησκευτικού ατομοκεντρισμού. Κάποια διεθνής επιτροπεία θα μπορούσε να είχε αποσοβήσει τη νεοπλουτίστικη βλαχαδερή βλασφημία του Μουσείου που υψώσαμε απέναντι από τον ιερό βράχο της Αρκόπολης ή τις βάναυσες επεμβάσεις στο Κούριον της Κύπρου. Αλλά στην αλλοτρίωση των ουσιωδών θα παραμείνουμε αυτόχειρες.

Ούτε τον Διαφωτισμό αφομοιώσαμε ούτε την ελληνικότητα διασώσαμε. Θωρακισμένοι με τον φανατισμό της αλογίας αντιμαχόμαστε ψευδαισθήσεις.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 6/12/2009